Okrugli stolovi

 


2018.

14. novembar "Transkulturne teorije frankografih i hispanografih autora"
Biblioteka Instituta za književnost i umetnost, Kralja Milana 2

Projekat „Kulturološke književne teorije i srpska književna kritika“ organizovao je okrugli sto o transkulturnim teorijama frankografih i hispanografih autora. Namera ovog događaja bila je da započne seriju razgovora o sprezi književnosti i teorija koje pojam kulture i kulturnog posmatraju kao mesta razmene, mešanja, preplitanja, dijaloga, prevođenja, izmeštanja i premeštanja. U razgovoru su učestvovali prof. dr Dalibor Soldatić sa Katedre za iberijske studije Filozofskog fakulteta u Beogradu, prof. dr Tamara Valčić Bulić vanredni profesor francuske književnosti na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu, doc. dr Bojana Kovačević Petrović docent za špansku književnost i kulturu i španski jezik Katedre za iberijske studije Filozofskog fakulteta u Beogradu, doc. dr Vladimir Karanović docent za hispanske književnosti Katedre za iberijske studije Filozofskog fakulteta u Beogradu i dr Aleksandra Mančić viši naučni saradnik Instituta za književnost i umetnost u Beogradu. Razgovor je vodio dr Marko Teodorski, naučni saradnik Instituta za književnost i umetnost u Beogradu. Pošto je akcenat okruglog stola bio na frankografim i hispanografim autorima, govorilo se o filozofiji amerikanizma meksičkog filozofa Leopolda See, arhipelaškoj misli karipskog filozofa Eduara Glisana, kulturnom sinkretizmu meksičkog pisca Karlosa Fuentesa, pojmu transkulturacije kubanskog sociologa i muzikologa Fernanda Ortisa i konceptu jednojezičnosti drugog francuskog filozofa Žaka Deride. Kroz opus ovih autora diskutovane su konceptualne razlike između pojmova transkulturnih i njima srodnih teorija, ali su i pokrenuta pitanja o odnosu misli pomenutih autora i književnoteorijske/književnokritičke prakse. Naučni rezultati do kojih se došlo biće sabrani u tematu posvećenom transkulturnim teorijama frankografih i hispanografih autora, za koji je planirano da bude objavljen naredne godine u Književnoj istoriji.

Video-zapise sa okruglog stola možete pogledati ovde.


2014.

31. januar „Književna kritika i srpski kulturni obrazacˮ
Biblioteka Instituta za književnost i umetnost, Kralja Milana 2

Okrugli sto sa radnim naslovom „Književna kritika i srpski kulturni obrazacˮ organizovo je Projekat „Kulturološke književne teorije i srpska književna kritikaˮ Instituta za književnost i umetnost. Razgovor se vodio u biblioteci Instituta za književnost 31. januara 2014. godine.

U prvom delu sastanka razgovarano je o institutskim zbornicima: Istorija i teorija srpske književne kritike (2009), Srpska književna kritika druge polovine 20. veka (2013) i Srpska književna kritika i kulturna politika u drugoj polovini 20. veka (2013).

U drugom delu sastanka raspravljalo se o sledećim pitanjima: 1. šta se podrazumeva pod pojmom „kulturni obrazacˮ, 2. postoji li autohton srpski kulturni obrazac, 3. postoji li u srpskoj istoriji više kulturnih obrazaca i kakvih, 4. kakva je uloga i koliki je doprinos književne kritike u izgradnji srpskog kulturnog obrasca.

U prvom planu je bila usmena rasprava o tezama koje su izložili uvodničari Bojan Ðorđević, Ana Mumović, Jana Aleksić, Petar Pijanović i Milan Radulović.

Cilj rasprave je bio dogovor o pripremi tematsko-problemskog zbornika radova Književna kritika i srpski kulturni obrazac.


2012.

4. april „Prevođenje između racionalnog i iracionalnogˮ u organizaciji Projekta za teoriju Instituta za književnost i umetnost i Trećeg programa Radio Beograda
Biblioteka Instituta za književnost i umetnost, Kralja Milana 2

Prevodimo i kada ne znamo da prevodimo, a kada znamo da to radimo, ili verujemo da znamo, prevodimo i ono što ne znamo da je stvar prevođenja. Prevesti nešto znači strukturu jednog jezičkog (ili kulturnog) režima preneti u strukturu drugog jezičkog režima, koja se struktura, po definiciji, ne poklapa sa onom prvom. To znači preneti sadržinu jednog kulturnog kalupa u drugi kalup koji je uvek već različit od onog prvog. Iako prenosiva (prevodiva), sadržina jednog jezičkog režima uvek je osuđena na manjak, ili višak u susretu sa drugim režimom (pa čak i u susretu sa različitim režimom istog kulturnog koda). Manjak, ili višak, dakle, konstitutivni su za prevođenje. Prevođenje je, utoliko, uvek leganje u Prokrustovu postelju. Rizik prevođenja, istovremeno, svojevrsna je nužnost kulture koja postoji samo u komunikaciji sa drugim kulturama (jezicima). Najzad, šta se prevodi kada se prevodi? Nemački filozof Andreas Lukner, stručnjak za Hajdegerovu filozofiju, reći će da čitavog života prevodi Hajdegera na nemački. Sam Hajdeger, pak, nemački je smatrao nešto manje savršenim starogrčkim jezikom.

Ko koga i na koji način vodi u prevođenju (traducere)? Da li subjekt vlada jezikom, ili jezik vlada subjektom? Šta se prenosi iz jednog kulturnog koda u neki drugi, šta se predaje (tradere)? Ko prima predato i da li pošiljka stiže na pravu adresu? Da li se prenosi smisao, značenje, smisao i značenje, ili se prenose jezičke i kulturne strukture?

Navedena pitanja u isto vreme predstavljaju izazov opštoj teoriji književnosti koja takođe mora sebi postaviti zadatak da promisli sopstveni položaj između racionalnog i iracionalnog. Koliko je teorijski govor po sebi osuđen na uvek-već jednu vrstu «nenaučnosti» upravo stoga što pokušava da u racionalni jezik «prevede» ono što fundamentalno izmiče racionalizaciji, a to je tajna književnoumetničkog stvaranja, koja je – bez obzira na dve i po hiljade godina dugu tradiciju teorije književnosti – zapravo još uvek o(p)stala kao odsutni predmet koji, nimalo paradoksalno, produkuje nove (racionalne) teorije? I u skladu s tim, koliko upravo teorijsko zasnivanje problema prevođenja dovodi do centra problema same teorije u kojem se vidi sva njena i nedostatnost i neophodnost?

Učesnici Okruglog stola su bili: - Dr Ivana Spasić, Filozofski fakultet, Beograd: Elementi jedne sociologije prevođenja - Dr Aleksandra Mančić, IKUM, Beograd: Fragmenti prevodilačkog govora - Dr Igor Perišić, IKUM, Beograd: Smeh u prevodu - Mr Dragana Grbić, IKUM, Beograd: Kulturno-politički kontekst prevođenja Fenelonovog romana Telemah - Dr Dragan Prole, Filozofski fakultet, Novi Sad: Bez naslova - Mr Ivan Milenković, Treći program Radio Beograda: Dekonstrukcija originala

Snimak diskusija sa Okruglog stola emitovan je na Trećem programu Radio Beograda. Pune verzije teksta objavljene su u časopisu Treći program.


2009.

14. maj „Teorijske osnove i kulturno-istorijski kontekst srpske književne kritike u svetlu Istorije srpske književne kritike 1768-2007. Predraga Palavestreˮ

Okrugli sto sa radnim naslovom „Teorijske osnove i kulturno-istorijski kontekst srpske književne kritike u svetlu Istorije srpske književne kritike 1768–2007. Predraga Palavestreˮ organizovali su Projekat „Kulturološke književne teorije i srpska književna kritikaˮ, pod tadašnjim nazivom „Savremene književne teorije i njihova primenaˮ Instituta za književnost i umetnost i Izdavački centar Matice srpske. Razgovor se vodio u biblioteci Instituta za književnost (ul. Kralja Milana 2) 14. maja 2009. godine.

Prvi krug razgovora bio je posvećen knjizi akademika Predraga Palavestre Istorija srpske književne kritike 1768–2007. Ovom knjigom dovrhunjena su višedecenijska istraživanja srpske književne kritike u Institutu za književnost i umetnost: analizovana je, sintetizovana, metodološki konzistentno obrađena i sa jedinstvene aksiološke pozicije ocenjena vrednost književnokritičke građe, prethodno objavljene u 25 obimnih tomova. Stoga je Palavestrina knjiga bila snažan podsticaj i otvoren poziv da se srpska književna kritika reaktualizuje kao posebna tema književnoteorijskih i književnoistorijskih istraživanja.

Cilj pokrenute rasprave bio je dvojak: 1. da se osvetli književna kritika kao integralan sadržaj srpske književnoteorijske tradicije odnosno kao posebna intelektualna disciplina u kojoj se reflektuju, nadgrađuju i stvaralački primenjuju stariji filosofsko-književni sistemi i 2. da se razmotri sadašnje stanje književne kritike, njen karakter, položaj i uloga u informatičkom društvu, kao i mogućnosti njenog preobražaja i daljeg razvoja na osnovama novih kulturološko-književnih koncepcija.

1. Vesna Matović: Pozdravna reč učesnicima skupa
2. Miro Vuksanović: Pozdravno slovo Istoriji srpske književne kritike Predraga Palavestre
3. Milan Radulović: Uvod u raspravu o srpskoj književnoj kritici
4. Predrag Palavestra: Razvoj i zadaci naučne kritike u Institutu za književnost i umetnost
5. Ivo Tartalja: Književna kritika i književno-istorijska distanca
6. Svetozar Koljević: Shvatanje kritike u srpskoj i u engleskoj književnosti
7. Svetlana Velmar Janković: Književna kritika i nacionalna kulturna memorija
8. Miodrag Maticki: Počeci srpske kritike i dovršavanje edicije Srpska književna kritika
9. Radovan Vučković: Merila vrednosti u dvotomnoj monografiji o srpskoj književnoj kritici Predraga Palavestre
10. Radomir Ivanović: Književna kritika između teorije tumačenja i teorije saznanja
11. Mirjana D. Stefanović: Fikcija i dikcija
12. Miloš Ðorđević: Kritička recepcija Palavestrine Istorije kritike
13. Dušan Ivanić: Oko srpske književne kritike
14. Vladislava Gordić-Petković: Figura Isidora (O Isidori Sekulić u Istoriji srpske književne kritike Predraga Palavestre)
15. Žarko Rošulj: O Istoriji srpske književne kritike P. Palavestre
16. Svetlana Milašinović: Portreti glavnih aktera srpske kritike iz šeste i sedme decenije 20. veka u Istoriji srpske književne kritike
17. Stojan Ðorđić: Istorija srpske književne kritike: književnokritički izazov
18. Sanja Zlatković: Društvo, kritika, politika
19. Marko Nedić: Srpska književna kritika između dva svetska rata
20. Aleksandar Jerkov: Književna kritika i kulturna ideologija
21. Milan Orlić: Smisao i svrha kritike: nulto stanje, odgovornost i ukus
22. Staniša Tutnjević: Teorija, kritika, poetika
23. Bojan Jović: Kritika u sistemu nauke o književnosti
24. Mileta Aćimović Ivkov: Književna kritika i književna politika
25. Bojan Ðorđević: Od filologije do književne kritike
26. Zlatoje Martinov: Neke refleksije o našoj književnoj kritici – današnja uloga i pogled u budućnost
27. Milica Mustur: Zadovoljstvo u kontekstu
28. Aleksandra Mančić: Prevođenje i kritika
29. Milena Stojanović: Pisac i kritičar: dve nepoznate u jednačini zvanoj književnost
30. Igor Perišić: Kritika i amandmani
31. Gojko Tešić: Avangarda u Istoriji srpske književne kritike
32. Milan Radulović: Antinomije moderne istorijske svesti